Bardzo prawdopodobne, że osobom mieszkającym nad Bałtykiem
rekiny kojarzą się z egzotycznymi rybami, mieszkającymi w lazurowych wodach tropików.
Jednak przede wszystkim na myśl o tych zwierzętach, odczuwamy pewien niepokój,
przypominając sobie „Szczęki” Spielberga lub historie o żarłaczach białych zjadających ludzi żywcem.
Czy na pewno jednak rekiny są tak groźnymi zwierzętami jak namalowano je w popkulturze?
Czy zawsze uzbrojone są w ostre jak brzytwa zęby i płetwę wystającą ponad powierzchnię wody?
A w końcu – czy przyjeżdżając nad Bałtyk możliwe jest spotkanie jednego z nich?
Ja nazywam się Remik, pracuję w Akwarium Gdyńskim
i z okazji trwającego właśnie Tygodnia Rekina, postaram się rozwiać parę mitów na temat tych zwierząt.
Zaczynając może od końca, żeby rozwiać nieco Wasze obawy, czy można spotkać rekiny w Bałtyku?
Tak, można, ale nie takie jakich się spodziewacie.
Żarłacz śledziowy, koleń i rekinek psi – to przykłady trzech rekinów, które żyją w wodach Bałtyku.
Czy oznacza to jednak, że nie możemy już bezpiecznie wchodzić do wody?
Nie! Absolutnie nie – trzymają się one bardziej zasolonych, zachodnich części Bałtyku,
i nie stanowią zagrożenia dla człowieka.
Jednak odwiedzając wybrzeże naszego morza w jednym, konkretnym miejscu,
możecie spotkać kilka nieco bardziej egzotycznych gatunków.
Zapraszam na poznanie rekinów mieszkających w Akwarium Gdyńskim.
Jeżeli w Bałtyku pływają tylko niewielkie gatunki rekinów
a w Akwarium Gdyńskim możemy spotkać te nieco bardziej egzotyczne
to czy są one krwiożerczymi bestiami?
No niestety nie.
Zacznijmy może od rogatków.
Mam tutaj na myśli 2 gatunki – rogatka australijskiego i rogatka kalifornijskiego.
Jak widzicie – kształt ich ciała bardzo się różni od tego, jaki mamy w wyobraźni.
Słowo rekin kojarzy nam się przede wszystkim z rekinami pelagicznymi
– czyli takimi spędzającymi całe życie w toni wodnej.
Właśnie takie znamy z filmów grozy.
Rogatki zaś są rekinami dennymi. Jak sama nazwa wskazuje, spędzają większość czasu przy dnie.
I to tam też zdobywają pożywienie, które w ich w przypadku składa się ze skorupiaków i małży.
Co ciekawe, te konkretne gatunki nie posiadają jednego typu uzębienia.
Z przodu posiadają nieco ostrzejsze zęby, z tyłu zaś troszeczkę szersze,
które pomagają im w rozłupywaniu i rozgniataniu ciał mięczaków.
Taki wybór diety dodatkowo ułatwiony jest przez obecność pyska skierowanego bardziej w stronę dna niż przed siebie
– jest to cecha często spotykana wśród rekinów dennych.
Podobny kształt ciała posiada rekin bambusowy.
Jest to kolejny rekin, którego środowiskiem życia jest dno morskie.
Jak zapewne widzicie - jest to jedna z najspokojniejszych ryb w tym zbiorniku.
Być może jednak pamiętacie, że rekiny potrzebują pływać by oddychać.
Dlaczego więc rekiny denne mogą być tak ospałe i się nie poruszać?
Tutaj uwydatnia się kolejna charakterystyczna cecha rekinów dennych
jaką są przetchlinki. Umożliwiają one obieg wody przez skrzela.
Ciekawym przedstawicielem rekinów dennych jest rekin Wobbegong.
Bardzo ciężko go tutaj dostrzec – jest to po części zasługa jego kamuflażu.
Ubarwienie jego ciała jest totalnie inne od tego jakie spotykamy u rekinów pelagicznych.
Rekiny pelagiczne, czyli te pływające swobodnie w toni wodnej,
posiadają jasne brzuchy. W ten sposób nikt nie widzi ich na tle słońca przebijającego się przez taflę wody
patrząc od spodu.
Natomiast grzbiet jest jednolicie ciemny
żeby trudniej było go wypatrzeć spoglądając z góy w granatową głębinę.
Wobbegong zaś upodobnił swój grzbiet do koloru morskiego dna.
Jest to zarówno metoda skutecznego polowania, jak i unikania większych od siebie drapieżników.
Co więcej - Wobbegong może zmienić kolor ciała w przeciągu kilku dni, jeżeli zajdzie potrzeba małej przeprowadzki.
Pamiętajcie, że małe rekiny również mogą stać się ofiarami i wcale nie są na szczycie łańcucha pokarmowego.
No dobra, na razie mówimy tutaj o małych rekinkach. A co z tymi większymi?
Weźmy za przykład triakisa pasiastego.
Jest to przykład rekinów średniej wielkości i dorasta do około półtora metra.
No przyznam, jego kształt powoli zaczyna przypominać te rekiny z filmów,
jednak tak jak pozostałe omawiane teraz rekiny, nie jest drapieżnikiem groźnym dla człowieka.
Wszystkie rekiny, które do tej pory obejrzeliśmy były rybami dennymi.
A przykładem rekina pelagicznego, czyli takiego pływającego w toni wodnej,
jest żarłacz rafowy czarnopłetwy.
No, ten faktycznie wygląda już dosyć groźnie i filmowo,
mimo tego że nie osiągnął jeszcze nawet swoich pełnych rozmiarów.
Największa odnotowna do tej pory długość to 2,5 m.
Natomiast nasze żałacze rafowe czarnopłetwe mają długość 1,5 m.
Ta ryba faktycznie może ugryźć człowieka, jednak zazwyczaj wtedy kiedy jest sprowokowana.
Rekin epoletowy, z charakterystyczną czarną plamą na boku ciała,
posiada duże płetwy, które są umieszczone poziomo.
Umożliwia mu to chodzenie po dnie.
Natomiast co ma płaszczka do rekina?
Zarówno rekiny jak i płaszczki są rybami chrzęstnoszkieletowymi.
To znaczy że wyróżniają się spośród innych ryb tym, że ich szkielet nie jest zbudowany z kości,
lecz z chrząstki – dokładnie takiej samej jak w naszym nosie lub uszach.
Niektóre płaszczki bywają wyjątkowo groźne ze względu na kolec jadowy umieszczony w okolicy ogona.
W miejsce utraconego, ząbkowanego ostrza może wyrosnąć nowe.
Co ciekawe, płaszczki spotkamy zarówno w wodach słodkich jak i słonych.
Przedstawicielem płaszczek słonowodnych zamieszkujących Akwarium Gdyńskie jest patelnica niebieskoplama.
Żyje ona wśród raf koralowych na różnych głębokościach w zależności od swojego wieku
a większość czasu spędza przy dnie w poszukiwaniu bezkręgowców.
Nieco mniejszym przedstawicielem płaszczek słodkowodnych jest płaszczka rzeki Xingu.
Jest ona endemitem, oznacza to że w środowisku naturalnym spotkać ją można tylko w jednym miejscu.
W jej przypadku jest to dolina rzeki Xingu w Brazylii.
Tak jak jej więksi kuzyni – porusza się głównie po dnie, a na końcu ogona posiada ząbkowane kolce.
Najciekawsze jest tutaj ubarwienie w postaci białych plam na czarnym tle,
które w środowisku naturalnym może przypominać promienie słońca przebijające się przez tafle wody.
Największym przedstawicielem płaszczek w Akwarium Gdyńskim są płaszczki rzeczne.
Ich rozmiary potrafią być imponujące.
Jak widzicie, pływa tutaj całkiem sporo płaszczek,
jest to wynik naszego sukcesu hodowlanego.
Kilka lat temu na świat przyszło aż 16 młodych.
A link do filmu z ich historią znajdziecie w opisie tego filmu.
Co ciekawe – wszystkie 3 gatunki płaszczek, które można u nas spotkać są jajożyworodne.
Jak widzicie rekiny otacza dużo stereotypów,
jednak po bliższym zapoznaniu się z tematem widać, że większość z nich to fikcja.
Wśród rekinów spotkamy wiele form morfologicznych i rozmiarów,
dzięki którym przystosowały się do życia w wielu różnych środowiskach.
Nawet żarłacz biały jest mniejszym zagrożeniem dla człowieka niż maluje go popkultura.
Na sam koniec dodam, że jeżeli chcecie zobaczyć rekiny na własne oczy i być może nieco przełamać swój strach przed tymi zwierzętami
to nie ma na to lepszego momentu niż trwający właśnie Tydzień Rekina.
A z tej okazji zapraszam Was serdecznie do odwiedzenia Akwarium Gdyńskiego.