Cześć. W dzisiejszym odcinku opowiem o pewnym rodzaju badań
oceanograficznych, które z pozoru jest absurdalne.
Kiedy Jan Brzechwa pisał, znany chyba wszystkim wierszyk
o dniach tygodnia, nie przypuszczał pewnie, że Wtorek i Środa
mają w perspektywie karierę oceanografów.
Ale do rzeczy.
Badania naukowe to przesuwanie granic poznania otaczającego świata.
Nie ma zatem niczego dziwnego, że badacze bardzo interesują się
granicami, a dla oceanografa taką najbardziej wyrazistą granicą
jest powierzchnia wody, jednocześnie łącząca i oddzielająca dwa światy
To tutaj, w mikrowarstwie powierzchniowej, dochodzi do wielu ważnych procesów.
Tutaj zachodzi wymiana gazowa między atmosferą i wodą.
To pierwsza strefa, na którą opadają były atmosferyczne.
Tutaj generowane są aerozole, które z taką lubością wdychają
ludzie odpoczywający nad morzem, a które odgrywają niebagatelną
rolę w formowaniu chmur.
Siły przyciągania międzycząsteczkowego prowadzą
do akumulacji związków organicznych i nieorganicznych.
To jest wyjątkowe środowisko, niezwykle bogate w bakterie,
nazywane zbiorczo bakterioneustonem.
To zbiorowisko bakterii przetwarza materię organiczną i odpowiada
za wyjątkowość warstewki powierzchniowej, a przy tym jest
najbardziej narażone na działanie niekorzystnych czynników ekologicznych,
przez co dla badaczy jest cennym indykatorem stanu środowiska.
Jest to zarazem bardzo dynamiczna część Oceanu.
Każdy pęcherzyk w morskiej pianie zbudowany jest właśnie
z tej cieniutkiej warstwy, która na wzburzonej wodzie astronomicznie
zwiększa swoją powierzchnię.
Warstwa powierzchniowa dla oceanografów jest bogatym źródłem
informacji, jednak by ją badać trzeba w bardzo sprytny sposób
pobrać jak najbardziej precyzyjną próbę.
Narzędzie do poboru prób mikrowarstwy powierzchniowej nazywa się
siatką Garretta.
Zaprojektowane zostało w latach 60. ubiegłego wieku
czyli pod koniec życia Jana Brzechwy.
Zasada jego działania wykorzystuje siłę napięcia powierzchniowego wody
poprzez zatrzymanie błony w okach drobnej siatki wykonanej
bądź to tworzywa sztucznego bądź metalu i rozpiętej na sztywnej ramie.
Pobór próby wymaga możliwie spokojnej wody, gdyż przebiega
poprzez przyłożenie tej siatki do powierzchni,
co na wzburzonym morzu jest niemożliwe.
Napięcie powierzchniowe utrzymuje wodę w okach siatki,
a pobierana warstewka ma grubość poniżej 300 mikrometrów.
Oprócz tej metody używa się także płytek szklanych lub teflonowych,
którymi pobiera się cieńsze warstwy rzędu 10 - 100 mikrometrów
albo jałowych płatków układanych na powierzchni wody.
Tak zbierane próbki mikro warstwy poddaje się analizom chemicznym
i mikrobiologicznym.
Badania większych obszarów prowadzi się skanując powierzchnię wody
z satelitów, ale rzecz jasna w ten sposób można dowiedzieć się
jedynie o różnicach między obszarami i rozmiarach pewnych
odmienności na powierzchni wody.
Na dziś to tyle zapraszam do oglądania kolejnych odcinków.
Cześć.
(Dziękuję dr hab. Violetcie Drozdowskiej za udostępnienie siatki)