Witajcie! W tym odcinku „Niepodręcznika Oceanicznego”
zapraszam Was do opowieści o rybokształtnych ssakach, do których przylgnęła nazwa wieloryby.
Sama nazwa „wieloryb” wzięła się stąd, że w dawnych czasach wieloryby brano za wielkie ryby.
Podstawowa różnica między rybami a wielorybami jest taka,
że ryby mają płetwę ogonową ustawioną w pozycji pionowej,
a wieloryby w płaszczyźnie poziomej.
W pozycji pionowej wieloryby co najwyżej śpią i to głową do góry.
Walenie całkowicie przystosowały się do życia wodnego, a przedstawiciele tej grupy biją światowe rekordy.
Płetwal błękitny osiąga 30 metrów długości i 180 ton żywej wagi,
co daje mu tytuł największego zwierzęcia wszechczasów.
Dla oddania skali wielkości często płetwala zestawia się z dinozaurami,
z 25 słoniami afrykańskimi, czy też ze sznurem autobusów szkolnych.
Wracając do rekordowych osiągnięć zwierząt z wody,
najlepszym nurkiem na naszej planecie byłby kaszalot.
Kaszalotowi nie chodzi o to, aby zdobywać medale pod wodą w tym sporcie, ale o zdobywanie pożywienia.
W pogoni za kałamarnicami potrafi zejść na głębokość ponad 3 000 metrów,
żeby właśnie upolować swój największy przysmak.
Najdłużej żyjącym ssakiem jest wal grenlandzki.
Badania dowodzą, że osobniki z tego gatunku mogą dożywać ponad 200 lat!
Najwięcej hitów muzycznych ma na swoim koncie humbak.
Faktem z życia wielorybów jest to, że nie mają one strun głosowych,
dlatego dźwięk wydobywa się zupełnie inaczej z ciała wieloryba,
niż z ciała człowieka.
Dźwięki wydobywają się z ich nozdrzy.
Humbaki znane są nie tylko z tego, że potrafią komunikować się ze sobą
układając melodyjne, nawiedzone pieśni,
ale też z niesamowitych umiejętności akrobatycznych.
Można powiedzieć, że humbaki mają sporą rzeszę fanów,
bo w morze wypływają grupy turystów, którzy chcą zobaczyć ich show.
Humbaka możecie też spotkać pod zupełnie inną nazwą – długopłetwiec.
Tak mają rozpoznawalne zwierzęta spośród wielorybów, że często przylegają do nich rozmaite przydomki.
Tutaj też kolejny rekord pada, ponieważ humbaki słyną z tego,
że mają najdłuższe płetwy piersiowe spośród wszystkich poznanych wielkich waleni.
Mogą one dorastać do 5 m długości.
Rząd waleni dzieli się na: fiszbinowce i zębowce,
zależnie od tego, w co wyposażona jest paszcza wieloryba.
Walenie mające zęby ścigają i chwytają ofiary szczękami.
Jeśli pamiętacie film z 1993 roku o przyjaźni małego chłopca z orką to widzieliście „rasowego” zębowca.
Orki, kaszaloty, delfiny i morświny należą do ssaków uzębionych.
Inne walenie zamiast zębów mają fiszbiny, które nieco przypominają gigantyczne szczoteczki do zębów.
Fiszbiny są elastycznymi tworami, zbudowanymi z keratyny, podobnie jak nasze włosy i paznokcie.
Długość i kolor fiszbinu to cechy po których rozpoznaje się wieloryby.
Bardzo charakterystyczny fiszbin ma wal grenlandzki – jest to fiszbin o zabarwieniu czarnym,
finwal - do niego należy fiszbin w kolorze białym,
a najlepszy z podróżników wśród wielorybów, wal szary, czyli pływacz,
ma fiszbin krótki, w kolorze żółtawym.
Fiszbiny wyrastają wielorybom z podniebienia, pojawiają się krótko po narodzeniu,
i funkcjonują w zasadzie jak takie sita, przez które wieloryby odcedzają z wody morskiej plankton,
a dokładnie całe skupiska małych skorupiaków, którymi się żywią.
Gigantyczny płetwal błękitny przyjmuje dziennie 8 ton pożywienia.
Najczęściej jest tak, że wieloryb płynie z otwartą paszczą, łyka wodę z planktonem,
potem ogromnym językiem wypycha wodę
a na fiszbinach pozostaje wychwycony z takiej wody kryl.
Humbaki opracowały własną metodę na zdobywanie pokarmu.
Krążą w rejonach bogatych w plankton i wypuszczają powietrze.
Otaczają kryl siecią bąbli powietrza.
Kryl uwięziony w takiej pułapce nie ma dokąd uciec,
a wieloryby wpływają w tę chmurę krylową
i ją po prostu połykają.
Wieloryby bez wątpienia należą do zwierząt społecznych.
Często razem spożywają posiłki i też udają się w podróże w niewielkich grupach.
Niektóre walenie przez okrągły rok pozostają w chłodnych wodach
i przemieszczają się na nieznacznym obszarze.
Tak dzieje się w przypadku białuchy i narwala,
które praktycznie nie opuszczają Arktyki.
Niektóre walenie migrują sezonowo pokonując wiele tysięcy kilometrów.
Podróże wielorybów mają często związek z żerowaniem i rozmnażaniem.
Humbaki należą do tych wielorybów, które mają ściśle określone drogi migracji.
Latem spotkacie je u wybrzeży Alaski, gdzie intensywnie żerują,
a zimną przemieszczają się w rejony Hawajów, gdzie w ciepłych wodach łączą się w pary
i wydają na świat potomstwo.
Archipelag Hawajów należy do tych obszarów na kuli ziemskiej,
z których regularnie spływają dane naukowe na temat tajemniczego życia wielorybów.
I to już wszystko w tym odcinku, dziękuję za uwagę.