Zmiana płci może wciąż wzbudzać wiele dyskusji wśród ludzi.
Natomiast w przyrodzie jest to naturalny proces,
nierzadki na rafach koralowych.
W tym odcinku poznacie rybę, która znana jest chyba każdemu dziecku.
Ale z nieco innej strony.
U większości kręgowców płeć wykształca się stosunkowo wcześnie
i już się nie zmienia.
Jednak niektóre ryby kostnoszkieletowe
potrafią nas pod tym kątem zaskoczyć.
Dlaczego?
Ponieważ posiadają one zdolność zmiany płci
w dojrzałym wieku pod wpływem czynników środowiskowych.
Gatunek ryby, który jest ikonicznym przykładem zmiany płci
to Wasz ulubieniec, w świecie dzieci znany jako “Nemo”.
czyli błazenek plamisty.
Zauważcie, że mały Nemo jest chłopcem.
Ma to pewne uzasadnienie w rzeczywistości.
U błazenków możemy zaobserwować zjawisko tzw. protandrii.
Jest to wcześniejsze dojrzewanie gonad męskich.
W skrócie oznacza to, że nasze błazenki dojrzewają jako “chłopcy”.
Błazenki są rybami monogamicznymi.
Mają jednego partnera.
Mogą żyć w parach lub w grupach.
W takiej grupie panuje hierarchia.
Największym osobnikiem jest samica,
której towarzyszy dojrzały samiec
oraz młode samczyki.
Natomiast co się dzieje, jeżeli nasza samica gdzieś przepadnie?
Dominujący samiec “rozpłodnik” zmienia płeć
i zajmuje miejsce samicy.
Natomiast dominujący “samczyk” dojrzewa, staje się samcem “rozpłodnikiem”.
Taki system produkcji potomstwa i struktura socjalna błazenków
jest w dużej mierze zależna od obecności ukwiałów w ich otoczeniu.
Niektóre ukwiały mogą osiągać potężne rozmiary.
To właśnie one są domem naszych błazenków,
w którym te mogą znaleźć schronienie przed drapieżnikami, złożyć jaja w bezpiecznym miejscu oraz zdobyć pokarm.
Jednak ukwiały na rafach koralowych mogą być rozmieszczone w rozmaity sposób.
Niektóre są od siebie stosunkowo oddalone.
To sprawia, że dla naszego błazenka zmiana gospodarza może nieść za sobą śmiertelne ryzyko.
A więc strategia zmiany płci chroni je przed podjęciem takiego ryzyka.
Taka strategia rozrodcza wymaga jednak sporo czasu i energii.
Zmiana płci u takiego błazenka może trwać, a w tym czasie się nie rozmnażają.
Jest to więc poniekąd czas stracony.
Co ciekawe, w miejscach, gdzie mamy więcej ukwiałów, takie więzy hierarchiczne są bardziej luźne.
Jest to bezpieczne środowisko i samce częściej migrują w poszukiwaniu nowej parterki.
Jeśli mielibyśmy określić “system społeczny” wybrany przez błazenki, jest to naturalnie “matriarchat”,
czyli władzę sprawują kobiety.
Samica, jako większa, silniejsza, bardziej agresywna, patroluje swoje terytorium.
“Kobieta mnie bije....”
Natomiast wszystkie samce w grupie opiekują się potomstwem,
przyczyniając się w ten sposób do sukcesu reprodukcyjnego głównej pary.
W Akwarium Gdyńskim hodujemy trzy gatunki błazenków.
Najprostszy w hodowli jest naturalnie nasz błazenek plamisty.
Im starsza para błazenków, tym więcej jajeczek może złożyć.
Ikra w zbiornikach hodowlanych składana jest przez parę mniej więcej co miesiąc.
Takie pary mogą składać /jednorazowo/ 100-200 jajeczek.
Składają jaja na twardych powierzchniach. Akwaryści stosują więc np. doniczki, albo - jak w naszym przypadku - rurki PCV.
Po 8-9 dniach z jajeczek wykluwają się małe larwy.
Zazwyczaj dzieje się to w nocy.
Młode umieszczane są w gęstej zawiesinie planktonowej
złożonej z drobnych organizmów roślinnych i zwierzęcych,
tak by miały pod dostatkiem pokarmu.
Po tygodniu nabierają apetytu na drobne skorupiaki.
Po 3 miesiacach mają już około 3-4 cm długości.
Tak więc widzicie - nasz błazenek potrafi zaskakiwać.
Mam nadzieję, że po tym odcinku rafy koralowe będą dla Was przykładem wspaniałego, barwnego ekosystemu,
w którym reguły życia mogą się zmieniać,
czasem na przekór naszym oczekiwaniom.