Wiemy już, że rafa koralowa to bogaty w formy życia i barwy ekosystem.
Jest to też środowisko pełne złożonych relacji międzygatunkowych.
Przykładem takich ciekawych relacji są “gabinety kosmetyczne” raf koralowych.
Mam tu na myśli fakt, że część organizmów zajmuje się pielęgnacją innych organizmów.
Dziś skoncentrujemy się na jednym z takich gatunków, mianowicie na wargatku sanitarniku.
Relacje wargatka sanitarnika są na tyle fascynujące, że został on doceniony przez producentów filmowych.
Kto widział “Rybki z ferajny” - wie o czym mówię.
Rola niewielkiego wargatka jest z pewnością doceniana przez każdego akwarystę, który zajmjuje się zbiornikiem rafowym.
W środowisku naturalnym, wargatki tworzą “stacje czyszczące” zlokalizowane w stałym punkcie rafy koralowej.
Wargatek oczyszcza ryby z pasożytów zewnętrznych oraz martwej tkanki.
Pielęgnuje całe ciało swojego klienta, uwzględniając także jamę gębową.
W Akwarium Gdyńskim nie raz z szacunkiem i podziwem obserwowaliśmy
jak 10-centymetrowy wargatek obsługuje słusznych gabarytów strzępiela goliata.
Strzępiel cierpliwie czekał z otwartą paszczą, aż pomocnik usunie resztki pokarmu z jego zębów,
by następnie odchylić pokrywę skrzelową zachęcając do dalszych czynności pielęgnacyjnych przy skrzelach.
Ale właściwie dlaczego wargatek dostarcza takie usługi?
Związek ekologiczny między wargatkami a ich klientami można określić mianem relacji mutualistycznej,
czyli takiej, w której oba gatunki czerpią korzyści ze współpracy.
Marka wargatka zapewnia mu bezpieczeństwo przy pracy,
a on sam może się pożywić różnymi zdobyczami, takimi jak śluz z ciała swoich klientów, pasożyty zewnętrzne, czy resztki pokarmu w jamie gębowej.
Zaśliniony jęzor z nalotem żołądkowym.
Rażące ubytki i resztki niedożutego planktonu!
Korzyści zdrowotne jego klientów są oczywiste.
Poprzez regularne usuwanie pasożytów ze środowiska wargatki przyczyniają się do zmniejszenia ich liczebności i wielkości,
tym samym wpływając na zdrowie organizmów na rafie koralowej.
Co ciekawe, podobnie jak ludzie, wargatki dbają o swoją reputację.
Przy obecności innych ryb skuteczność wargatka w usuwaniu pasożytów jest większa.
Ostatecznie mógłby zadowolić się smacznym śluzem z powierzchni ciała swojego klienta.
W prawdziwych gabinetach kosmetycznych takie zabiegi byłyby… podejrzane.
Gdy w okolicy gabinetu są potencjalni “klienci”, wargatek stara się wykazać “profesjonalizmem”.
Udowodniono eksperymentalnie, że gdy Ci potencjalni “klienci” widzą, że wargatek oszukuje,
unikają z nim kontaktu.
Lecz znów - analogicznie do świata ludzi - i tutaj zdarzają się oszustwa.
Markę wargatka sanitarnika wykorzystuje inny gatunek, który niezmiernie go przypomina.
Charakterystyczny podłużny kształt ciała,
z ciemnym pasem biegnącym przez jego długość,
oraz błękitną nutką w części ogonowej ryby, przybrał aspidont szablozębny.
Aspidont zazwyczaj odżywia się jajami innych ryb.
Jednak taka forma poszukiwania pokarmu wiąże się z dużym ryzykiem.
Ostatecznie dość szybko może zostać zauważony i przegoniony.
Klientom wargatka czasem ciężko go odróżnić od prawdziwych pracowników stacji czyszczącej.
W związku z tym, mniejsze osobniki idą na łatwiznę.
Wykorzystując zjawisko mimikry, czyli podobieństwa do naszego wargatka,
bezpiecznie zbliżają się do ryb i odgryzają im drobne fragmenty płetw.
Następnie błyskawicznie oddalają się do bezpiecznej kryjówki.
Mimo łudzącego podobieństwa tych dwóch gatunków, nie wszystkie ryby dają się oszukać i niektóre odganiają intruza.
Jeśli mało Wam ciekawostek o wargatku - dorzucę jeszcze jedną.
U wargatków zachodzi zjawisko zmiany płci, podobnie jak u błazenków - tylko na odwrót.
W przypadku wargatka mówimy o zjawisku protogynii.
A więc zjawisku, w którym wszystkie osobniki dojrzewają jako samice.
Następnie dominująca samica zmienia płeć.
Stacje czyszczące wargatków mogą się właśnie składać z dominującego samca i jego haremu.
Dorzucę jeszcze ciekawostkę na deser.
Wargatki przeszły tzw. test lustra.
Jest to test, który bada samoświadomość u ludzi i u zwierząt.
Nowsze badania sugerują, że wargatki potrafią zapamiętać swój obraz i na jego podstawie rozpoznać się na zdjęciu.
Takie wiadomości mogą mieć znaczenie dla naszego postrzegania możliwości poznawczych ryb.
Mimo, że człowiek jest bezsprzecznie bardziej złożonym organizmem,
to wiele relacji międzygatunkowych ryb przypomina nam na czym zostały zbudowane zasady funkcjonowania naszego społeczeństwa.
Okazuje się także, że marka i profesjonalizm to hasła, które również liczą się na rafach koralowych.
A świat ryb może być nam bliższy niż do tej pory zakładaliśmy.