Odc. 45: Wakacje dla oceanu

Póżna wiosna 2020 to był ciekawy czas! Niepewność sprawiała, że nikt nie wiedział jak planować wakacje. Czy zostać w kraju, czy planować podróżowanie? Jeśli tak, to czy po kraju, czy wybrać się na wycieczkę zagraniczną… Okazuje się, że niezależnie jaki rodzaj spędzania wakacji wybieramy, podczas urlopu również możemy działać na rzecz środowiska! Zapraszamy na mały poradnik wakacyjny, który przygotowała Michalina Pączkowska.

Odc. 43: Mikroplastik – makroproblem

Wiemy już dlaczego plastik nie jest fantastic, ale dlaczego mikroplastik stanowi problem dla organizmów morskich i ludzi? I co my wszyscy możemy zrobić by przeciwdziałać problemowi? W tym odcinku, Michalina Pączkowska proponuje kolejne przepisy na polepszenie jakości naszego życia 🙂

Odc. 42: Dlaczego plastik nie jest fantastic

Co roku do oceanu trafia 8 MILIONÓW ton plastikowych odpadów. To tak jakby CO MINUTĘ trafiała zawartość jednej śmieciarki! Dlaczego zwierzęta zjadają plastik? Jak duża jest wielka pacyficzna plama śmieci? Opowie Michalina Pączkowska z Akwarium Gdyńskiego. Poznacie też metody jak minimalizować i redukować zużycie plastiku w codziennym życiu.

Odc. 41: Bałtyckie pranie brudów

Nasze codzienne wybory mogą pomóc środowisku morskiemu. I to niezależnie od tego gdzie mieszkamy! W tym odcinku Michalina Pączkowska opowie między innymi o: – tym jak nawozić nasze działki i ogródki w sposób nieszkodzący środowisku. – jakich wyborów dokonywać kiedy decydujemy się wybrać do sklepu. Nie tylko co, ale i gdzie kupować Michalina wspomina o zakwicie sinic. Więcej o tym jak do niego dochodzi, dowiecie się z odcinka nr 20 “Eutrofizacja” https://www.youtube.com/watch?v=m6XTk.

Odc. 35: Zooplankton

Woda łączy wszystkich swoich mieszkańców na różnych etapach ich życia. W wielkim tyglu wody morskiej żyją bakterie, spory wodorostów, występują wielokomórkowe glony z rodzaju Sargassum… Organizmy zwierzęce, które spędzają całe swoje życie jako plankton nazywamy holoplanktonem. Znaczna część zooplanktonu tylko część swego życia spędza jako bierni pływacy toni wodnej. Organizmy te należą do meroplanktonu. Meroplankton obejmuje jaja i larwy wielu organizmów, które dorosłe życie spędzają jako organizmy swobodnie pływające (ryby), bądź bytujące na dnie (kraby, małże, rozgwiazdy). W toni oceanicznej robi się naprawdę ciekawie, gdy natura wydaje posiłki zwolennikom trzech diet. Zooplankton stanowią organizmy żerujące na fitoplanktonie (roślinożercy), żerujące na innych przedstawicielach zooplanktonu (mięsożercy), bądź żerujące zarówno na roślinach, jak i zwierzętach (organizmy wszystkożerne). Spośród najpospolitszych i najszerzej rozprzestrzenionych organizmów planktonowych przeważają małe skorupiaki: widłonogi (Copepoda) i eufauzje (Euphausiacea). Zwierzęta te odżywiają się głównie pokarmem roślinnych i pochłaniają dziennie ilość pożywienia odpowiadającą ponad połowie swojej masy. Najobficiej występują w Antarktyce, ale znane są z całego świata. W zasadzie całe życie w Antarktyce zależy od morza. Ryby, foki, wieloryby i ptaki są częścią wielkiej sieci pokarmowej, która opiera się na jednym przedstawicielu zooplanktonu – Euphausia superba, zwanym krylem antarktycznym. Ten kluczowy skorupiak, o długości zaledwie 6 cm, występuje w ogromnych skupiskach obejmujących ponad miliard osobników. Obszar jaki mogą zajmować „plamy” kryla może być ponad czterokrotnie większy niż powierzchnia Stanów Zjednoczonych. Nic więc dziwnego, że ogromne masy zooplanktonu przywabiają do Oceanu Lodowatego największych rezydentów Ziemi – płetwale, czyniąc z Antarktyki stołówkę wielorybów. Za morskich rozbójników uchodzą strzałki, które należą do typu szczecioszczękowców (Chaetognatha). Ci szklisto przezroczyści i taśmowato wydłużeni drapieżcy, długości około 2 cm, czatują nieruchomo w toni wodnej na zwierzęta planktonowe, po czym rzucają się na nie z szybkością strzały. Na lądzie nie ma nic, co mogłoby być biologicznym odpowiednikiem planktonu, to charakterystyczny wytwór wszelkich środowisk wodnych, a jego występowanie uwarunkowane jest wysoką gęstością adresu zamieszkania – toni oceanicznej.

 

Odc. 34: Fitoplankton

Drobne organizmy roślinne toni wodnej są niepozorne, lecz mają szerokie możliwości i zastosowania, również w naszych planach podboju kosmosu… W tym odcinku zaglądamy do lodówki oceanu. Mikroglony i cyjanobakterie są organizmami samożywnymi, tzn. wytwarzają substancje odżywcze podczas procesu fotosyntezy. Bazę pokarmową w tej postaci obrazowo przedstawił brytyjski oceanolog – Alister Hardy, mówiąc w odniesieniu do fitoplanktonu, że „całe mięso to zielenina”. Co warte zapamiętania… Organizmy fitoplanktonowe są głównymi dostawcami tlenu do atmosfery ziemskiej. Badania najmniejszych i najliczniejszych zasobów mórz i oceanów przynoszą ludziom korzyści. Niektóre organizmy fitoplanktonowe znajdują zastosowanie w produkcji żywności. Dotyczy to przede wszystkim sinic o nazwie handlowej Spirulina i zielenic z rodzaju Chlorella. Ci najważniejsi gracze na rynku są wykorzystywani jako suplement diety. Możemy też odczuć ich działanie na własnej skórze, używając kosmetyków na bazie mikroalg. Organizmy fitoplanktonowe to również niezwykle cenne źródło związków o działaniu leczniczym – między innymi takich, które zwalczają choroby nowotworowe. Wśród hodowanych na przemysłową skalę mikroorganizmów na szczególna uwagę zasługują sinice. Cyjanobakterie to organizmy pionierskie, być może uda im się w przyszłości skolonizować kosmos i stać się naturalnym pokarmem dla astronautów.

Odc. 33: Zoobentos

Czy zastanawialiście się kiedyś stąpając po dnie morskim, co znajduje się pod Waszymi stopami? Nawet jeśli tego nie widzicie na pierwszy rzut oka, między ziarnami osadów dennych kwitnie życie. W tym odcinku przedstawiamy jego fragment pochodzący z Zatoki Gdańskiej. Porozmawiamy o faunie dennej, czyli o zoobentosie. W jej skład wchodzą rozmaite grupy organizmów, takie jak wieloszczety, skąposzczety, ślimaki, skorupiaki, mikrofauna (np. pierwotniaki). Dowiemy się jakie czynniki wpływają na jego występowanie i jakie pełni funkcje. Poznacie nieco bliżej niektórych przedstawicieli tej ważnej grupy organizmów. Niektóre z nich mogą Was bardzo zaskoczyć, zarówno wyglądem jak i zachowaniem! Naszymi bohaterami odcinka są m.in. pierścienice i pewne niezwykłe skorupiaki o zabawnej nazwie – bełkaczki. Dowiecie się także w jaki sposób naukowcy korzystają z takich zwierząt, by określić zdrowie ekosystemów morskich. Zapraszamy!

 

Odc. 32: Fitobentos

Glony morskie, które przytwierdzają się do skał, muszli bądź jakiegokolwiek innego twardego podłoża, tworzą barwny spektakl natury, który niekiedy rozrasta się do formatu łąki, a nawet całego lasu wodorostów… Ogromną rolę w życiu fitobentosu odgrywa nie tylko rodzaj zasiedlanego dna, ale i dostępność światła. Makroglony idealnie przystosowały się do życia podwodnego dzięki swojej budowie. Mają chwytniki, kauloid oraz fotosyntetyzujące fylloidy, jako nibykorzenie, nibyłodygi i nibyliście. Wraz z głębokością w morzu zmienia się zarówno ilość, jak i jakość światła. Fale odpowiadające barwie czerwonej, najkrótsze w widmie światła widzialnego, są najszybciej wygaszane na powierzchni mórz, natomiast głębiej docierają najdłuższe fale odpowiadające barwie zielononiebieskiej. Jak to wpływa na wygląd glonów? W wodach powierzchniowych pojawiają się zielenice (glony zielone), umiarkowane głębokości zajmują brunatnice (glony brązowe), a krasnorosty (glony czerwone) rozwijają się najgłębiej. Barwniki, jakie posiadają te grupy glonów wychwytują część promieniowania słonecznego dostępnego na danych głębokościach. Glony są klasyfikowane na podstawie ich głównego barwnika. Zielenice zawierają taki sam barwnik – chlorofil, jak rośliny z lądu, absorbujący zarówno długie, jak i krótkie fale światła widzialnego. Brązowy kolor brunatnic pochodzi od fukoksantyny – barwnika maskującego obecność chlorofilu. Z kolei krasnorosty zasobne są w czerwony barwnik – fikoerytrynę, która najefektywniej wychwytuje pozostałe niebieskozielone fale widma światła. W filmie wystąpiły glony: zielenice (enteromorfa puszysta i taśma), brunatnice (wielkomorszczyn Macrocystis z plaży w Chile i morszczyn pęcherzykowaty z bałtyckiej plaży) oraz krasnorost (widlik).

Odc.31: Nekton: sezon na belonę

Nekton to organizmy swobodnie pływające w wodzie, przemieszczające się niezależnie od prądów i falowania. Większość nektonu stanowią ryby… Sezonowym gościem w strefie brzegowej Morza Bałtyckiego jest belona, która późną wiosną udaje się z otwartego morza do zacisznych zatok, aby złożyć ikrę i wydać potomstwo. Ikra o średnicy 3–3,5 mm, zaopatrzona w kilkadziesiąt włosków, przylepia się do roślin podwodnych. Narybek trzyma się w zaroślach dopóki nie osiągnie rozmiarów pozwalających rozwinąć szybkość rokującą skuteczny pościg za rybami pelagicznymi. Dorosłe belony odżywiają się małymi śledziami, szprotami, tobiaszami i skorupiakami. Belona jest jadalna, jednak od jej konsumpcji często odstrasza zielone zabarwienie szkieletu. Belona rozsiedlona jest wokół całego kontynentu europejskiego od Morza Czarnego po Białe, osiąga długość bliską 1 m, ale przy smukłości jej sylwetki odpowiada to ciężarowi około 1 kg. Znaki szczególne… Belona wyróżnia się na tle innych ryb niezwykle silnie wydłużonymi i zaostrzonymi szczękami tworzącymi rodzaj dzioba. Mimo że belona nie ma wymiaru i okresu ochronnego, to pamiętajmy o tym, że pojawia się blisko brzegu jedynie w okresie tarła, dlatego łowienie tych ryb w polskich wodach przybrzeżnych i portowych możliwe jest dopiero po opłaceniu specjalnego zezwolenia, które wydaje Inspektorat Rybołówstwa Morskiego.

Odc. 27: Dobra jakość edukacji

W tym odcinku, Izabela Kotyńska-Zielińska z Today We Have omawia rolę wszechstronnej i szeroko dostępnej edukacji oraz zrównoważonego rozwoju w życiu młodych osób. Dowiecie się jaka jest obecnie sytuacja na Ziemia także jakie kierunki rozwoju są dla nas korzystne w tym aspekcie. Zapraszamy!

Odc. 26: Cele zrównoważonego rozwoju a młodzi ludzie

W kolejnej 5-odcinkowej serii posłuchamy Izabeli Kotyńskiej-Zielińskiej z Today We Have. W tym odcinku, opowie o globalnych celach zrównoważonego rozwoju w aspekcie młodych ludzi i ich perspektyw na przyszłość, a także celach ONZ dotyczących zrównoważonego rozwoju, które mają poprawiać dobrobyt ludzkości, jakość edukacji i chronić naszą planetę.

Odc. 18: O azocie w wodzie

W tym odcinku Niepodręcznika, Anna Judek z Akwarium Gdyńskiego opowie nam o roli azotu w wodzie. Dowiecie się więcej na temat amoniaku oraz jonów azotanowych (III) i (V). Jeśli szukacie wiedzy na temat cyklu azotowego – jest to odcinek dla was.

Odc. 19: Przezroczystość wody

W tym odcinku Magdalena Domańska z Akwarium Gdyńskiego przedstawi proste urządzenie do pomiaru przezroczystości wody, mianowicie krążek Secchiego. Dowiemy się nieco o historii tego urządzenia, jego funkcji, metodzie pomiaru i jak możemy interpretować wyniki.

Odc. 17: Zasolenie wód

W kolejnym odcinku Niepodręcznika, Anna Judek z Akwarium opowie wam nieco o tym czym jest zasolenie, jak je zmierzyć, jak się ma zasolenie w Bałtyku wobec zasolenia w oceanie oraz jakie to ma znaczenie.

Odc. 14: Inteligencja ryb

W tym odcinku Niepodręcznika, zastanowimy się czy ryby są inteligentne. Dr Tomasz Kijewski opowie nam o różnych ciekawych sztuczkach stosowanych przez ryby i czego potrafią się nauczyć. Dowiemy się również nieco o inteligencji społecznej ryb i o sposobach prowadzenia ich podwodnych biznesów, ale także o tym czy mogą cierpieć i czuć.

Odc. 13: Krótka historia bałtyckiego dorsza

W tym odcinku, dr Tomasz Kijewski z IOPAN opowie nam o dorszu, o tym jakie warunki preferuje, jaka jest jego historia i dlaczego obecnie konieczne jest ograniczenie jego połowów. Przy okazji usłyszymy, skąd się bierze słona woda w Bałtyku i dlaczego warunki funkcjonowania dorsza, a także innych organizmów uległy pogorszeniu. Temat jest bardzo ciekawy. Zapraszamy!

Odc. 12: Jak ocean nas żywi?

Dr Tomasz Kijewski z IOPAN, kontynuje swoją opowieść o rybach. Tym razem trochę o zasobach morza i jego eksploatacji. Dowiemy się nieco o akwakulturach, trochę o intensywności połowów ryb, a także o przyłowach i niebezpieczeństwach związanych z eksploatacją zasobów morskich.

Odc. 11: Jaja ryb

W kolejnej pięcioodcinkowej serii posłuchamy dr Tomasza Kijewskiego z IOPAN. Opowie nam o rybach, w tym odcinku konkretnie o jajach ryb – ile ich składają, jaki stosunek do mają do swoich jaj, który gatunek składa ich najwięcej, a który produkuje największe. Dowiemy się także wiele ciekawostek o kawiorze! Zapraszamy 🙂

Odc. 10: Śmieci

W tym odcinku, Dominika przejdzie się po Redłowskiej plaży, by pokazać wam jakie skarby prócz muszli i otoczaków można znaleźć w piasku. Tym razem o śmieciach, które jak wszystko, miały swoje historie, nim dotarły na skrawek tego uroczego wybrzeża.

Odc. 10+: Foki koło Akwarium

W tym odcinku – niespodzianka. Odcinek oryginalnie nie był planowany i jest małym bonusem do naszej pracy. Ponieważ w dniu, gdy Dominika Wojcieszek była w pracy – koło Akwarium pojawiły się foki. Dlaczego w miejscach, z których ustępuje człowiek chroniący się w domu przed pandemią, pojawiają się dzikie zwierzęta i jak możemy je chronić, dowiecie się z tego nagrania.

Odc. 9: Pas techniczny

W tym odcinku trochę informacji o nadmorskim pasie technicznym. Dominika Wojcieszek z Akwarium Gdyńskiego zabierze was na spacer po Sopockiej plaży, by pokazać wam czym jest pas techniczny, do czego służy i dlaczego mieszkańcy wybrzeża rozumieją, że nie należy go deptać i niszczyć.

Odc.8: Klif Orłowski

Czy widzieliście kiedyś klify na polskim wybrzeżu? Dominika Wojcieszek z Akwarium Gdyńskiego, opowie wam o nich na przykładzie naszego pięknego Klifu Orłowskiego. Dowiecie się  z czego jest zbudowany, jaka jest jego historia i co ma wspólnego z Europą Północną, lądolodem i otoczakami na naszych plażach.