Odc. 110: Piranie w Polsce?

W tym odcinku Niepodręcznika Oceanicznego o rybach budzących wiele emocji, czyli o PIRANIACH. W Akwarium Gdyńskim zobaczycie dwa gatunki piranii – piranię czerwoną oraz paku czarnopłetwego. Co ciekawe, piranie w Polsce możecie spotkać nie tylko w ogrodach zoologicznych. Gdzie jeszcze i dlaczego?
Opowiadają Weronika Podlesińska i Wiesław Zabawa z Akwarium Gdyńskiego.

Odc. 109: Warunki utrzymania zbiorników rafowych a globalne ocieplenie

Kto z Was nie uwielbia zwierząt z raf koralowych? A teraz wyobraźcie sobie, że zbiornik akwarystyczny, w którym znajdują się takie organizmy, to mini ekosystem rafowy. Zachodzą w nim rozmaite procesy fizyczne, biologiczne i chemiczne. Jak na życie w takim zbiorniku wpłynie zmiana któregoś z warunków kontrolowanego przez akwarystę? Jak taki zbiornik ma się do prawdziwych raf koralowych i zagrożeń związanych ze zmieniającymi się warunkami klimatycznymi na Ziemi? Opowiadają Weronika Podlesińska i Wiesław Zabawa z Akwarium Gdyńskiego.
P.S. By lepiej zrozumieć omawiane procesy, obejrzyjcie odcinek Niepodręcznika Oceanicznego nr 105, o zakwaszaniu wody morskiej, przygotowany przez Karola Kulińskiego z IOPAN.

Odc. 108: Ocean na prochach

Skąd się wzięły leki w morzach? Czyżby oczyszczalnie ścieków nie działały? Jakie to leki i czy można je usunąć? Jak wygląda w tym kontekście nasze Morze Bałtyckie? O bardzo poważnym, a wciąż słabo poznanym problemie farmaceutyków w wodzie, opowie Aleksandra Koroza z IOPAN.

Odc. 107: Zmiany klimatyczne w Polsce

Zmiany klimatyczne to przedmiot gorących dyskusji. Choć energetyka w Polsce jest oparta na paliwach kopalnych, nasz kraj podjął pewne kroki w kierunku ograniczenia emisji dwutlenku węgla. Kogo najbardziej dotkną zmiany klimatu? Jakie skutki globalnego ocieplenia będziemy obserwowali w naszym kraju? Czy faktycznie na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat w naszym kraju możemy obserwować konsekwencje zmian klimatycznych? Jak mamy chronić klimat? W temat wprowadzi nas Paulina Pakszys, a zagadnienia poruszone w tym odcinku powinien znać każdy z nas ;).

Odc. 103: Zachowania seksualne ryb, cz. 1

Model rodziny w przyrodzie może wyglądać bardzo różnie, w zależności od gatunku czy od warunków środowiskowych. Dziś trochę o temacie, który może być dla niektórych tabu… o seksie wśród ryb 😉 Wiele gatunków ryb 'swobodnie' podchodzi do tematyki płci biologicznej. Jak bardzo swobodnie, dowiecie się od Tomka Kijewskiego z Instytutu Oceanologii PAN.

Odc. 102: Broń chemiczna

Z pewnością słyszeliście o broni chemicznej zatopionej na dnie Bałtyku w wyniku demilitaryzacji Niemiec. Jak to się stało, że w ogóle się tam znalazła? Jak wiele ton zalega w głębinach naszego morza? Czy korodująca broń stanowi dla nas i dla środowiska morskiego zagrożenie? Opowiada Jacek Bełdowski z IOPAN.

Odc. 99: Trawy morskie

Zapewne przechadzając się plażą nad morzem nie raz widzieliście wyrzucone na brzeg rośliny przypominające trawę. W tym odcinku dowiecie się trochę o tym czym te rośliny są, dlaczego są ważne dla ekosystemu i jak je rozpoznawać. Posłuchajcie Dominiki Wojcieszek z Akwarium Gdyńskiego.

Odc. 98: Bo dla niektórych warto się roztopić

Czyli odcinek o śniegu przygotowany przez Paulinę Pakszys z IOPAN. Z czego jest śnieg i jaki ma kształt? Jak powstaje? Co to jest jądro kondensacji i jakie ma znaczenie w budowie płatka śniegu? Jakie rodzaje śniegu znamy? Posłuchajcie odpowiedzi na te pytania.

 

Odc. 97: Nasza zima nie oznacza końca ocieplania klimatu

U nas piękna zima. To jak to jest z tym globalnym ociepleniem? Na to pytanie, nadając wprost z sopockich opadów śnieżnych, odpowiada Tymon Zieliński z Instytutu Oceanologii PAN.

#niepodręcznikoceaniczny tworzą Akwarium Gdyńskie i Instytut Oceanologii PAN we współpracy z @Sopockie Towarzystwo Naukowe i Today We Have.

 

Odc. 96: Zima nad morzem

Dlaczego nad morzem zimy są łagodniejsze? Dlaczego nawet w obrębie jednego miasta topnienie pokrywy śniegowej zachodzi z różnym tempem? Czy położenie dzielnic Trójmiasta względem morza ma znaczenie dla ich mikroklimatu? Co z infrastrukturą, czy więcej betonowych struktur wpłynie na odczuwalne warunki atmosferyczne? O zimie nad morzem opowiada Paulina Pakszys z IOPAN.

Odc. 94: Fotosyntetyzujące zwierzęta

Najczęściej, gdy mówimy o samożywnych, fotosyntetyzujących organizmach myślimy o… roślinach, prawda? Tym razem Tomek Kijewski z IOPAN wprowadzi nas w fascynujący świat fotosyntetyzujących.. zwierząt. Mówimy tu o zjawisku fotosymbiozy polegającym na koalicji niektórych zwierząt z glonami, np. koralowców. Posłuchajcie!

Odc. 92: Życzenia dla Oceanu

Ponieważ nadchodzi Nowy Rok, postanowiliśmy tym razem przygotować dla was specjalne życzenia… życzenia dla Oceanu, na nadchodzący Nowy Rok i nadchodzącą dekadę. A czego Ty byś życzył/a Oceanowi? Wam również życzymy Szczęśliwego Nowego Roku, może bardziej udanego od tego, który właśnie mija…

Odc. 91: O molach

Nie, nie mówimy tutaj o przedstawicielach rzędu motyli, które dają nam czasem w kość. Tym razem możecie wysłuchać opowieści Kasi Borowiak z Akwarium Gdyńskiego o molach zlokalizowanych w Gdańsku, Sopocie i Gdyni. To ciekawe i urokliwe miejsca, pozwalające zaczerpnąć dwa razy większą dawkę jodu niż na lądzie i podziwiać piękno naszej Zatoki Gdańskiej. Ponieważ mamy obecnie okres przedświąteczny, w wędrówce po wybrzeżu towarzyszyć nam będzie specjalny gość… Sprawdźcie jaki!

 

 

Odc. 90: Satbałtyk

Zachmurzenie nad Bałtykiem jest najsilniejsze właśnie w grudniu. Zdalne metody pomiarów warunków w wodach Bałtyku (np. temperatury wód, czy zachmurzenia) z wykorzystaniem satelit jest wtedy problematyczne. O systemie SatBałtyk opowiada Tymon Zieliński. Dzięki temu projektowi, realizowanemu przez Instytut Oceanologii PAN oraz inne instytucje naukowe, możecie dowiedzieć się choćby tego, czy temperatura wód powierzchniowych Bałtyku jest odpowiednia dla kąpieli. Link do strony Satbałtyk znajdziecie TU.

Odc. 89: Funkcje życiowe ośmiornicy

Ośmiornica to niesamowite zwierzę, budzące fascynację nie tylko wśród naukowców, ale także filmowców. W podwodny świat tego świetnie rozwiniętego, bądź co bądź, mięczaka zabierze nas dzisiaj Gosia Żywicka z Akwarium Gdyńskiego. Wśród licznych ciekawych informacji dotyczących jej biologii, znajdziemy też te o biciu jej serca, a wręcz – serc…

Odc. 87: Odwrócona osmoza

Dzisiaj troszkę chemii wody w nasze życie wprowadzi Ania Judek z Akwarium Gdyńskiego. Ratunkiem dla uzyskania dobrej jakości wody pitnej w czasach postępującej degradacji środowiska jest proces odwróconej osmozy. Na czym on polega i czy jest skuteczny sprawdzimy w laboratorium Akwarium Gdyńskiego.

 

 

Odc. 86: Karp

Zbliżają się święta Bożego Narodzenia. Wielu z nas wśród dań wigilijnych pamięta od małego pewną rybę – karpia. Przypomnijmy sobie, co wiemy o karpiu. Co mają wspólnego Cystersi z karpiami? Czy karp może zagrażać środowisku? Jak my zagrażamy karpiowi? Kiedy karp stał się naszym tradycyjnym daniem wigilijnym?

Odc. 85: Jonity

Kto dziś nie ma dzbanka do filtrowania wody z kranu, łapka w górę! To bardzo użyteczne wynalazki, które pozwalają nam uzyskać odpowiednią jakość wody z kranu z przeznaczeniem do spożycia, a także uniknąć kupowania wody butelkowanej, co z kolei zmusza nas do zwiększenia produkcji plastikowych odpadów. Jednak, czy filtry takie działają korzystnie na jakość naszej wody? Jakie parametry powinna mieć? Czym jest twardość ogólna? Jak działają takie filtry i czym jest jonit? Eksperymenty, które przybliżą nam odpowiedzi na te pytania, zaprezentuje Ania Judek, pracująca w laboratorium Akwarium Gdyńskiego.

Odc. 84: Akwakultury

Z pewnością macie wiele wątpliwości, choćby kupując łososia z hodowli, odnośnie jakości pokarmu pochodzącego z wodnych upraw. Na czym polegają akwakultury? Jaka długo istnieją w gospodarce człowieka? Dlaczego są dla nas niezbędne? Jaki mają wpływ na środowisko? Jakie są ich zalety i wady? Wiele pytań, z którymi zmierzy się w tym odcinku Tomek Kijewski z IOPAN.

Odc. 83: Co wiesz o rekinach? O rozmnażaniu

Czy zastanawialiście się kiedyś jak rozróżnić płeć u ryb? Czy można tego dokonać oceniając wygląd ryby? Jak się rozmnażają? Okazuje się, że odpowiedź może być stosunkowo złożona. Temat przybliży nam Monika Wiśniewska z Akwarium Gdyńskiego.

Odc. 81: Pokaż mi swój ząb, a powiem Ci co jesz

Co wiesz o rekinach? To trzeci odcinek z serii o rekinach nagrany przez Monikę Wiśniewską z Akwarium Gdyńskiego, która tym razem opowie o strategiach zdobywania pokarmu i zębach rekinów. Posłuchacie o, m.in., rekinie wielorybim, żarłaczu, czy wobbegongu.

Odc. 79: Rekiny pelagiczne vs denne

Bywa, że zapominamy że rekiny mogą mieć bardzo zróżnicowany wygląd, a większość z gatunków jest dużo mniejsza od człowieka. W tym odcinku Monika Wiśniewska z Akwarium Gdyńskiego wytłumaczy jaki rekiny przybierają wygląd w zależności od środowiska, w którym żyją.

Odc. 78: Głębiny Morza Bałtyckiego

Bałtyk jest morzem płytkim, ale posiada również swoje głębie, które kryją swoje tajemnice. Rąbka tajemnicy uchyli nam Basia Oleszczuk z IOPAN opowiadając nam o skarbach i zagrożeniach ukrytych w głębinach naszego małego morza.

Odc. 77: Rekiny i ich kuzynki – cechy charakterystyczne ryb chrzęstnoszkieletowych

W Akwarium Gdyńskim trwają, jak co roku, przygotowania do Tygodnia Rekina. Z tej okazji Monika Wiśniewska opowie w kilku odcinkach Niepodręcznika Oceanicznego o tych niezwykłych zwierzętach. W tym odcinku – o cechach charakterystycznych ryb chrzęstnoszkieletowych, czyli rekinów i płaszczek.

Odc. 76: Alergie pokarmowe z morza

Jesteście uczuleni na owoce morza? Jeśli tak, należycie do kilku procent ludzi, którzy mają podobny problem. Alergie na owoce morza nie ograniczają się do alergii pokarmowych, a uczulonym osobom życie mogą utrudnić także robione z nich kosmetyki, czy farmaceutyki. W tym odcinku Tomasz Kijewski z IOPAN opowiada o alergenach, które znajdziemy w mięsie ryb. Wytłumaczy również, jak przykre w skutkach dla osoby wrażliwej może być spożycie nieświeżej rybki.

Odc. 73: Strategie obronne zwierząt – kolce jadowe

Wiemy już, że ryby potrafią się bronić na różne sposoby. Ale czy wiedzieliście, że pokolec królewski, znany lepiej jako rybka 'Dory', ma również swoje sztuczki? W tym odcinku o kolcach jadowych ryb opowie Agata Skomar z Akwarium Gdyńskiego.

Odc. 71: Strategie obronne zwierząt – zmiana koloru ciała

W Akwarium Gdyńskim znajduje się jeden szczególny zbiornik. Wiele osób do niego podchodzi nie dostrzegając nic prócz kamieni i piaszczystego dna. To nie znaczy jednak, że jest on pusty. Uważny widz dostrzeże wiele par oczu wystających nieco ponad poziom piasku. Jeszcze uważniejszy dostrzeże kształt płastug przyczajonych na dnie całego zbiornika. Między innymi im, płastugom, dedykowany jest ten odcinek, a dokładniej zwierzętom, których strategia obronna opiera się na kamuflażu. Opowiada Agata Skomar z Akwarium Gdyńskiego.

Odc. 70: Sejsza

Bałtyk jest niewielkim zbiornikiem wodnym, dzięki temu możemy zobaczyć czasem ciekawe zjawiska. Tymon Zieliński opowiada o tzw. fali stojącej, znanej jako sejsza i zdradza jak ją zaobserwować we własnej wannie. Dowiemy się także więcej na temat znaczenia sejszy dla działalności człowieka.

Odc. 69: Strategie obronne zwierząt – fałszywe oko

Zwierzęta wodne zaskakują nas nieraz nie tylko kształtami, ale także barwami i wzorami na ciele. W tym odcinku Agata Skomar z Akwarium Gdyńskiego przedstawi wam kilka gatunków, które w strategii obronnej stosują tzw. fałszywe oko? Po co? Oglądajcie 🙂

Odc.68: Mięsożerne bakterie

Czy słyszeliście już o mięsożernych bakteriach w Bałtyku? Ten temat ostatnio coraz częściej zdobi nagłówki artykułów. Dla osoby nie zajmującej się bakteriami, wydaje się tajemniczy i nieco mrozi krew w żyłach… Chcecie dowiedzieć się więcej o tych organizmach? Posłuchajcie Ewy Kotlarskiej z IOPAN!

Odc. 66: Pąkle – osiadłe skorupiaki Bałtyku

Czy zastanawialiście się kiedyś, kto zamieszkuje białe struktury, które widzicie na wszelkich przedmiotach (lub organizmach), które dłużej przebywały w wodzie? Są to drobne fascynujące skorupiaki o wielu niezwykle ciekawych cechach! Dowiecie się o nich więcej, dzięki Monice Wiśniewskiej z Akwarium Gdyńskiego!

Odc. 65: Jakie zarazki żyją w morzu?

W tym odcinku macie okazję posłuchać Ewy Kotlarskiej z IOPAN, która przypomni nam, że bakterie żyją nie tylko w glebie, powietrzu, czy naszych ciałach, ale także w morzu. Mogą być to bakterie patogenne, które stanowią zagrożenie dla człowieka. Od czego zależy ich występowanie? Co ma wspólnego z tym faktem globalne ocieplenie? Oglądajcie!