Odc. 108: Ocean na prochach

Skąd się wzięły leki w morzach? Czyżby oczyszczalnie ścieków nie działały? Jakie to leki i czy można je usunąć? Jak wygląda w tym kontekście nasze Morze Bałtyckie? O bardzo poważnym, a wciąż słabo poznanym problemie farmaceutyków w wodzie, opowie Aleksandra Koroza z IOPAN.

Odc. 107: Zmiany klimatyczne w Polsce

Zmiany klimatyczne to przedmiot gorących dyskusji. Choć energetyka w Polsce jest oparta na paliwach kopalnych, nasz kraj podjął pewne kroki w kierunku ograniczenia emisji dwutlenku węgla. Kogo najbardziej dotkną zmiany klimatu? Jakie skutki globalnego ocieplenia będziemy obserwowali w naszym kraju? Czy faktycznie na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat w naszym kraju możemy obserwować konsekwencje zmian klimatycznych? Jak mamy chronić klimat? W temat wprowadzi nas Paulina Pakszys, a zagadnienia poruszone w tym odcinku powinien znać każdy z nas ;).

Odc. 103: Zachowania seksualne ryb, cz. 1

Model rodziny w przyrodzie może wyglądać bardzo różnie, w zależności od gatunku czy od warunków środowiskowych. Dziś trochę o temacie, który może być dla niektórych tabu… o seksie wśród ryb 😉 Wiele gatunków ryb 'swobodnie' podchodzi do tematyki płci biologicznej. Jak bardzo swobodnie, dowiecie się od Tomka Kijewskiego z Instytutu Oceanologii PAN.

Odc. 102: Broń chemiczna

Z pewnością słyszeliście o broni chemicznej zatopionej na dnie Bałtyku w wyniku demilitaryzacji Niemiec. Jak to się stało, że w ogóle się tam znalazła? Jak wiele ton zalega w głębinach naszego morza? Czy korodująca broń stanowi dla nas i dla środowiska morskiego zagrożenie? Opowiada Jacek Bełdowski z IOPAN.

Odc. 98: Bo dla niektórych warto się roztopić

Czyli odcinek o śniegu przygotowany przez Paulinę Pakszys z IOPAN. Z czego jest śnieg i jaki ma kształt? Jak powstaje? Co to jest jądro kondensacji i jakie ma znaczenie w budowie płatka śniegu? Jakie rodzaje śniegu znamy? Posłuchajcie odpowiedzi na te pytania.

 

Odc. 97: Nasza zima nie oznacza końca ocieplania klimatu

U nas piękna zima. To jak to jest z tym globalnym ociepleniem? Na to pytanie, nadając wprost z sopockich opadów śnieżnych, odpowiada Tymon Zieliński z Instytutu Oceanologii PAN.

#niepodręcznikoceaniczny tworzą Akwarium Gdyńskie i Instytut Oceanologii PAN we współpracy z @Sopockie Towarzystwo Naukowe i Today We Have.

 

Odc. 96: Zima nad morzem

Dlaczego nad morzem zimy są łagodniejsze? Dlaczego nawet w obrębie jednego miasta topnienie pokrywy śniegowej zachodzi z różnym tempem? Czy położenie dzielnic Trójmiasta względem morza ma znaczenie dla ich mikroklimatu? Co z infrastrukturą, czy więcej betonowych struktur wpłynie na odczuwalne warunki atmosferyczne? O zimie nad morzem opowiada Paulina Pakszys z IOPAN.

Odc. 94: Fotosyntetyzujące zwierzęta

Najczęściej, gdy mówimy o samożywnych, fotosyntetyzujących organizmach myślimy o… roślinach, prawda? Tym razem Tomek Kijewski z IOPAN wprowadzi nas w fascynujący świat fotosyntetyzujących.. zwierząt. Mówimy tu o zjawisku fotosymbiozy polegającym na koalicji niektórych zwierząt z glonami, np. koralowców. Posłuchajcie!

Odc. 92: Życzenia dla Oceanu

Ponieważ nadchodzi Nowy Rok, postanowiliśmy tym razem przygotować dla was specjalne życzenia… życzenia dla Oceanu, na nadchodzący Nowy Rok i nadchodzącą dekadę. A czego Ty byś życzył/a Oceanowi? Wam również życzymy Szczęśliwego Nowego Roku, może bardziej udanego od tego, który właśnie mija…

Odc. 90: Satbałtyk

Zachmurzenie nad Bałtykiem jest najsilniejsze właśnie w grudniu. Zdalne metody pomiarów warunków w wodach Bałtyku (np. temperatury wód, czy zachmurzenia) z wykorzystaniem satelit jest wtedy problematyczne. O systemie SatBałtyk opowiada Tymon Zieliński. Dzięki temu projektowi, realizowanemu przez Instytut Oceanologii PAN oraz inne instytucje naukowe, możecie dowiedzieć się choćby tego, czy temperatura wód powierzchniowych Bałtyku jest odpowiednia dla kąpieli. Link do strony Satbałtyk znajdziecie TU.

Odc. 86: Karp

Zbliżają się święta Bożego Narodzenia. Wielu z nas wśród dań wigilijnych pamięta od małego pewną rybę – karpia. Przypomnijmy sobie, co wiemy o karpiu. Co mają wspólnego Cystersi z karpiami? Czy karp może zagrażać środowisku? Jak my zagrażamy karpiowi? Kiedy karp stał się naszym tradycyjnym daniem wigilijnym?

Odc. 84: Akwakultury

Z pewnością macie wiele wątpliwości, choćby kupując łososia z hodowli, odnośnie jakości pokarmu pochodzącego z wodnych upraw. Na czym polegają akwakultury? Jaka długo istnieją w gospodarce człowieka? Dlaczego są dla nas niezbędne? Jaki mają wpływ na środowisko? Jakie są ich zalety i wady? Wiele pytań, z którymi zmierzy się w tym odcinku Tomek Kijewski z IOPAN.

Odc. 78: Głębiny Morza Bałtyckiego

Bałtyk jest morzem płytkim, ale posiada również swoje głębie, które kryją swoje tajemnice. Rąbka tajemnicy uchyli nam Basia Oleszczuk z IOPAN opowiadając nam o skarbach i zagrożeniach ukrytych w głębinach naszego małego morza.

Odc. 76: Alergie pokarmowe z morza

Jesteście uczuleni na owoce morza? Jeśli tak, należycie do kilku procent ludzi, którzy mają podobny problem. Alergie na owoce morza nie ograniczają się do alergii pokarmowych, a uczulonym osobom życie mogą utrudnić także robione z nich kosmetyki, czy farmaceutyki. W tym odcinku Tomasz Kijewski z IOPAN opowiada o alergenach, które znajdziemy w mięsie ryb. Wytłumaczy również, jak przykre w skutkach dla osoby wrażliwej może być spożycie nieświeżej rybki.

Odc. 70: Sejsza

Bałtyk jest niewielkim zbiornikiem wodnym, dzięki temu możemy zobaczyć czasem ciekawe zjawiska. Tymon Zieliński opowiada o tzw. fali stojącej, znanej jako sejsza i zdradza jak ją zaobserwować we własnej wannie. Dowiemy się także więcej na temat znaczenia sejszy dla działalności człowieka.

Odc.68: Mięsożerne bakterie

Czy słyszeliście już o mięsożernych bakteriach w Bałtyku? Ten temat ostatnio coraz częściej zdobi nagłówki artykułów. Dla osoby nie zajmującej się bakteriami, wydaje się tajemniczy i nieco mrozi krew w żyłach… Chcecie dowiedzieć się więcej o tych organizmach? Posłuchajcie Ewy Kotlarskiej z IOPAN!

Odc. 65: Jakie zarazki żyją w morzu?

W tym odcinku macie okazję posłuchać Ewy Kotlarskiej z IOPAN, która przypomni nam, że bakterie żyją nie tylko w glebie, powietrzu, czy naszych ciałach, ale także w morzu. Mogą być to bakterie patogenne, które stanowią zagrożenie dla człowieka. Od czego zależy ich występowanie? Co ma wspólnego z tym faktem globalne ocieplenie? Oglądajcie!

 

Odc. 61: Zupa z płetwy rekina

Czy próbowaliście kiedyś zupy z rekina? Za tym orientalnym przysmakiem czyha niewygodna prawda i cierpienie zwierząt. O ciemnych stronach kulinariów, które w znaczący sposób szkodzą środowisku morskiemu i równowadze w ekosystemach oceanicznych opowie wam Tomek Kijewski z IOPAN. Posłuchajcie! Nawet w Polsce, jako konsumenci, również mamy wpływ na popyt na takie potrawy.

Odc. 59: Czy wiesz co jesz?

Tym razem Tomek Kijewski z IOPAN dostarczy nam nieco wiedzy na temat populacji ryb i zagrożeń związanych ze zmniejszaniem się ich populacji, m.in. upodobanego przez konsumentów dorsza. Jak wybierać ryby na obiad podczas zakupów? Czy mogą nam pomóc aplikacje zainstalowane w urządzeniu mobilnym? A może informacje na produkcie? Sprawdźcie w tym odcinku.

Odc. 26: Cele zrównoważonego rozwoju a młodzi ludzie

W kolejnej 5-odcinkowej serii posłuchamy Izabeli Kotyńskiej-Zielińskiej z Today We Have. W tym odcinku, opowie o globalnych celach zrównoważonego rozwoju w aspekcie młodych ludzi i ich perspektyw na przyszłość, a także celach ONZ dotyczących zrównoważonego rozwoju, które mają poprawiać dobrobyt ludzkości, jakość edukacji i chronić naszą planetę.

Odc. 14: Inteligencja ryb

W tym odcinku Niepodręcznika, zastanowimy się czy ryby są inteligentne. Dr Tomasz Kijewski opowie nam o różnych ciekawych sztuczkach stosowanych przez ryby i czego potrafią się nauczyć. Dowiemy się również nieco o inteligencji społecznej ryb i o sposobach prowadzenia ich podwodnych biznesów, ale także o tym czy mogą cierpieć i czuć.

Odc. 13: Krótka historia bałtyckiego dorsza

W tym odcinku, dr Tomasz Kijewski z IOPAN opowie nam o dorszu, o tym jakie warunki preferuje, jaka jest jego historia i dlaczego obecnie konieczne jest ograniczenie jego połowów. Przy okazji usłyszymy, skąd się bierze słona woda w Bałtyku i dlaczego warunki funkcjonowania dorsza, a także innych organizmów uległy pogorszeniu. Temat jest bardzo ciekawy. Zapraszamy!

Odc. 12: Jak ocean nas żywi?

Dr Tomasz Kijewski z IOPAN, kontynuje swoją opowieść o rybach. Tym razem trochę o zasobach morza i jego eksploatacji. Dowiemy się nieco o akwakulturach, trochę o intensywności połowów ryb, a także o przyłowach i niebezpieczeństwach związanych z eksploatacją zasobów morskich.

Odc. 11: Jaja ryb

W kolejnej pięcioodcinkowej serii posłuchamy dr Tomasza Kijewskiego z IOPAN. Opowie nam o rybach, w tym odcinku konkretnie o jajach ryb – ile ich składają, jaki stosunek do mają do swoich jaj, który gatunek składa ich najwięcej, a który produkuje największe. Dowiemy się także wiele ciekawostek o kawiorze! Zapraszamy 🙂

Odc. 5: Przewidywalny ocean

W piątym odcinku serii Niepodręcznika Oceanicznego, dr hab. Tymon Zieliński prof. IOPAN kontynuuje swoją opowieść o oceanie, kończąc serię dotyczącą dekady oceanów. Dowiemy się więcej na temat badań środowiskowych dostarczających danych, które pozwalają nam na dogłębną analizę modeli środowiskowych i przewidywanie w jakim kierunku zachodzą zmiany w morzach i oceanach oraz w systemie klimatycznym.